Mở bài : Giới thiệu tác giả+ tác phẩm + vấn đề nghị luận + dẫn thơ

Hữu Thỉnh là nhà thơ, chiến sĩ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ. Thơ ông thường ấm áp tình người và giàu sức gợi cảm. Ông viết hay và nhiều về con người, cuộc sống ở nông thôn và về mùa thu. Bài thơ Sang thu là tác phẩm tiêu biểu cho đề tài đó. Bài thơ là sự rung động của hồn thơ trước thiên nhiên khi đất trời sang thu, một bức tranh giao mùa tuyệt đẹp và chất chứa chút trầm lắng suy tư :

'' bỗng nhận ra hương ổi

...

trên hàng cây đứng tuổi''

Thân bài:

1/ Tổng : Bài thơ đc sáng tác năm 1977 khi tác giả dã đi qua những gian khổ, khốc liệt của chiến tranh.

- In trong tập thơ '' Từ chiến hào đên thành phó '' 

2/ Phân :

LĐ 1: Bài thơ đưa ta đến với cảnh đất trời lucs sang thu từ gần đến xa với những nét rất gần gũi thân thương. Mở đầu bài thơ, người đọc có thể nhận ra ngay cảm nhận tinh tế của Hữu Thỉnh khi tiết trời sang thu :

'' Bỗng nhận ra hương ổi

...

Hình như thu đã về ''

- Cụm động từ '' bỗng nhận ra '' thể hiện sự đột ngột, bất chợt trong cảm nhận. Nhưng chính cái bất ngờ ấy mới thật nên thơ và đáng yêu trong 1 buổi chiều thu ở làng quê Bắc Bộ mà nhà thơ đã cảm nhận được

- '' Hương ổi phả vào trong gió se ''. Qua khứu giác và thị giác khi đang đứng giữa vườn ổi chín vàng, giứa tiết trời cuối hạ đầu thu, ông nhận ra hương vị ngào ngạt, ngan ngát vủa những quả ổi chín vàng ươm. Hương vị ấy đơn sơ, mộc mạc, đồng nội, rất quen thuộc với quê hương. Thế mà ít ai nhận ra sự hấp dẫn của nó 

- Ngọn gió se se lạnh se se thổi, thổi vào cảnh vật, thổi vào lòng người 1 cảm giác mơn man, xao xuyến. Động từ '' phả '' đc dùng trong câu thơ '' phả vào trong gió se '' mới độc đáo làm sao! Nó diễn tả được tốc độ của gió, vừa góp phần thể hiện sự bất chợt trong cảm nhận : hương ổi có sẵn mà chẳng ai nhận ra, thế mà Hữu Thỉnh đã bất chợt nhận ra và xao xuyến vì cái hương đồng gió nội ấy.

-> Đây là những dấu hiệu của thiên nhiên khi thu lại về. Chắc hẳn nhà thơ phải gắn bó với thiên nhiên, với quê hương lắm nên mới có được sự cảm nhận tinh tế và nhạy cảm như thế.

- Ko chỉ có hương ổi trong ''gió se'', tiết trời sang thu còn có hình ảnh: '' sương chùng chình qua ngõ ''. Từ ''chùng chình'' gợi nhiều liên tưởng. Tác giả nhân hóa làn sương nằm diễn tả sự cố ý đi chậm chạp của nó khi chuyển động. Nó bay qua ngõ, giăng mắc vào giậu rào, hàng cây khô trc ngõ xóm đầu thôn. Nó có cái vẻ duyên dáng, yểu điệu của 1 làn sương, 1 hình bóng thiếu nữ hay 1 người con gái nào đấy. Đâu chỉ có thế, cái hay của từ láy, ''chùng chính'' còn là gợi tâm trạng. Sương dềnh dàng hay lòng người đang tư lự hay tâm trạng của chính tác giả cũng '' chùng chình ''?

- Khổ thơ thứ nhất khép lại bằng câu thơ '' hình như thu đã về ''. Tình thái từ '' hình như'' ko có nghĩa là ko chắc chắn mà là thể hiện cái ngỡ nàng, ngạc nhiên có chút bâng khuâng. Từ ngọn gió se mang theo hương ổi chín thơm, vàng ươm nơi vườn tược đến cái duyên dáng, yểu điệu của 1 làn sương cứ chùng chình ko vội vàng trc ngõ tác giả đã nhận ra sự chuyển mình nhẹ nhàng nhưng khá rõ rệt của thời tiết và thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa bằng đôi mắt tinh tế và tâm hồn nhạy cảm của 1 thi sĩ yêu thiên nhiên, yêu mùa thu gắn bó với cuộc sống làng quê của 1 người lính đã từng trải qua những năm tháng chiến tranh.

LĐ 2: Nếu ở khổ 1, trạng thái cảm xúc của tác giả mới chỉ là '' bỗng '', '' hình như '' thờ ở khổ thơ còn lại sự vận động của mùa thu đã đc cụ thể hóa bằng những sắc thái đổi thay của tạo vật :

'' sông đc lúc dềnh dàng

chim bắt đầu vội vã '' 

- Phép đối sông thì '' dềnh dàng '' còn chim lại '' vội vã '' -> Đây là những cảm nhận rất tinh tế và có cơ sở khoa học nhưng vẫn giàu sức biểu cảm. '' Sông đc lúc dềnh dàng'' vì sang thu sông bắt đầu cạn, chảy chậm lại, ko cuồn cuộn, ào ạt như mùa hè rất thư thả và chuyển động chậm rãi. Còn những đàn chim ''vội vã '' -> vì mùa hè chim trú mưa nên ít có cơ hội kiếm mồi. Bây giờ, sang thu khô ráo hơn, chúng tranh thủ đi kiếm mồi và trú rét ở phương Nam khi trời ấm áp. 2 hoạt động dường như đối lập nhau nhưng với lối nhân hóa Hữu Thỉnh đã phả hồn người vào vật, làm cho con sông trở nên duyên dáng gần người hơn, thể hiện 1 ko gian đẹp, khơi gợi hồn thơ

LĐ 3: Dấu hiệu sang thu còn đc miêu tả rất sinh động qua hình ảnh:

'' có đám mây mùa hạ

vắt nửa mình sang thu ''

- Quang cảnh bầu trời sang thu những đám mây ko hẳn còn xám xịt, u ám mà dần trở nên trong trẻo...

- Đám mây '' vắt nứa mình sang thu '' = sự liên tưởng, tưởng tượng thú vị qua phép nhân hóa của tác giả diễn tả hình ảnh mùa hạ nối với mùa thu bởi nửa đám mây lưng lờ, cũng dềnh dàng, chùng chình, bảng lảng trên tầng ko làm cho ng đọc cảm nhận ko gian và thời gian lúc chuyển mùa mới đẹp làm sao! Đám mây như 1 tấm vải lụa mềm mại thật nên thơ và có hồn -> Có thể nói đây là 2 câu thơ đẹp nhất trong bài và tiêu biểu nhất của tiết trời sang thu.

LĐ 4 : Nhà thơ cảm nhận những biểu hiện nào khác của thời tiết khi chuyển hạ sang thu?

'' vẫn còn bao nhiêu nắng

đã vơi dần cơn mưa '' 

- Phép đối ''vẫn còn'' - ''đã vơi '' cùng phép liệt kê ''nắng'', ''mưa'' 

- Đại từ phiếm chỉ '' bao nhiêu'' diễn tả số nhiều, ko đếm đc. Làm sao đếm đc nắng nhưng tác giả cảm nhận rằng cuối hạ đầu thu đã bớt nồng nàn, oi ả, tia nắng đã bớt rực rỡ và những cơn mưa rào ào ạt cũng đã thư dần, ko chỉ vơi mà mưa còn ít dần.

LĐ 5 : Sang thu đậm chất dân gian làng quê dân dã, mang đậm hơi thở của ruộng đồng nhưng vẫn rõ nét triết lí : 

'' sấm cũng bớt bất ngờ 

trên hàng cây đứng tuổi '' 

- Nghĩa tả thực : mưa bớt dần, '' sấm '' mùa hạ ít đi khi sang thu, hàng cây ko còn phải giật mình đột ngột. Đó là quy luật tự nhiên

- Nghĩa ẩn dụ : '' sấm '' là những âm vang, tiếng động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. '' hàng cây đứng tuổi '' chính là những con người từng trải, đứng tuổi và họ sẽ vững vàng hơn trc tác động của ngoại cảnh. Khi sáng tác '' Sang thu '', Hữu Thỉnh cùng với dân tộc vừa trải qua những năm tháng khốc liệt của chiến tranh

=> 2 câu thơ chất chứa suy tư là trải nghiệm về con người và cuộc sống

Đánh giá : Sang thu là 1 ca khúc giao mùa nhẹ nhàng, thơ mộng, bâng khuâng mà cũng thấm thía 1 triết lí đã nối tiếp hành trình thơ thu dân tộc, góp 1 tiếng thu đằm thắm về mùa thu quê hương, đem đến cho chúng ta tình yêu quê hương, đất nước qua nét đẹp mùa thu Việt Nam.

Kết bài : Bài thơ được viết theo thể thơ 5 chữ, cô đọng, súc tích. Cả bài thơ là giọng điệu nhẹ nhàng, đôi lúc trầm lắng suy tư. Bài thơ là sự rung động của hồn thơ trước thiên nhiên khi đất trời sang thu, 1 bức tranh giao mùa tuyệt đẹp