$@Mẹt$

gửi 

(1) Đoạn trích "Kiều ở Lầu Ngưng Bích" trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du đã tái hiện lại tâm trạng cô đơn buồn tủi của Kiêu ở nơi đất khách quê người qua 8 câu thơ, 4 câu thơ đầu gợi về nỗi nhớ người Kim Trong, 4 câu thơ sau gợi nên nỗi nhớ cha mẹ. (2) Với ngôi ngữ độc thoại nội tâm, tác giả Nguyễn Du đã khắc họa nỗi nhớ của Kiều dành cho Kim Trọng: 

"Tưởng người dưới nguyện chén đồng, 

Tin sương luống những rày trông mai chờ. "

(3) Trong nỗi nhớ của mình thì nàng lại nhớ Kim Trọng trước chứ không phải cha mẹ; bởi lẽ đối với cha mẹ, nàng đã phần nào làm tròn chữ hiếu khi bán mình chộc cha và em ra khỏi cảnh tù tội mà giang dở chữ tình với Kim Trọng, cho nên cái mặc cảm của kẻ phụ tình luôn thường trực trong tâm trí nàng, khiến nàng nhớ Kim Trọng trước. (4) Khi khắc họa nỗi nhớ ấy, tác giả đã sử dụng từ "tưởng" chứ không phải từ "nhớ", bởi lẽ từ này diễn tả đầy đủ tâm trạng của người con gái trong hoàn cảnh như Kiều; đó là nàng hình dung,tưởng tượng ra, nhớ tới, mơ về chàng Kim; nàng đã tưởng như những đêm trăng đã cùng Kim Trọng thề nguyện đính ước, uống chén rượu đồng; nàng đã tưởng rằng ở nơi xa, Kim Trọng luôn nhớ về nàng, mà không hay biết nàng đã bán mình, đã phụ tình chàng. (5) Càng nhớ về Kim Trọng nàng lại càng tiếc nuối cho mỗi tình đầu đẹp Trong sáng của mình, rồi Kiều đã nghĩ về thân phận của mình: 

"Bên trời góc bể bơ vơ, 

Tấm son gõi rữa bao giờ cho phai."

(6) Nàng đã tủi nhục, dằn vặt bởi tấm lòng son "sớm bị vùi dập hoan ố" không biết đến bao giờ mới có thể nguôi quên, dẫu vậy tấm lòng chung thủy của nàng dành cho Kim Trọng vẫn không bao giờ nhạt phai; từ đó ta thấy được tấm lòng của nàng thật đáng trân trọng. (7) Nhớ người yêu thì Kiêu càng sót xa khi nghĩ về cha mẹ, mặc dù nàng đã bán mình chuộc cha, phần nào đã làm tròn chữ hiếu; tuy nhiên ở nơi đất khách quê người, nàng đã luôn xót xa lo lắng cho cha mẹ: 

"Xót người tựa của hôm mai, 

Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?"

(8) Tác giả Nguyễn Du đãng sử dụng từ "xót" kết hợp với thành ngữ và biển cố "tự của hôm mai" để diễn tả chính xác nỗi lòng của nàng dành cho cha mẹ. (9) Nàng đã hình dung, xót xa khi nghĩ cha mẹ ở quê nhà hàng ngày tựa của ngóng trông cong trong vô vọng; với thành ngữ và điển cố "quạt nồng ấp lạnh"cho ta thấy sự lo làng của Kiều về mùa hè không biết ai sẽ quạt mát, ngày đông có ai ấp chăn cho cha mẹ còn nàng thì không thể tự tay chăm sóc cho cha mẹ.

"Sân Lai cách mấy nắng mưa, 

Có khi gốc tử đã vùa người ôm."

(10) Điển cố "gốc từ" cho ta thấy sự tưởng tượng của nàng, cảnh vật ở nơi quê nhà nay đã thay đổi, cây thị bên nhà cha mẹ nay đã lớn "vừa người ôm"; cụm từ "cách mấy nắng mưa" đã nói lên sự xa cách bao mùa mưa nắng của kiều, đồng thời gợi lên sự tàn phai của thời gian đối với cảnh cật và con người. (11) Để ca ngợi tấm lòng thảo mai của Kiều thì tác giả đã ví nàng với lão "Lai tử" - 1 tấm gương chí hiếu xưa, dù đã già nhưng lão vẫn nhảy múa, làm trò ngoài sân cho cha mẹ vui cười. (12) Như vậy qua 8 câu thơ, tác giả Nguyễn Du đã gợi tả nỗi nhớ người yêu và cha mẹ của Kiều qua những dòng độc thoại nỗi tâm, kết hợp với những điển tích, điển cố... nó cảng trở nên chân thực biết bao, Kiều là một người tình thủy chung, người con hết mực thảo hiền.