Đáp án:

Giải thích các bước giải:

Chuyện kể rằng: em, cô gái mở đường
Ðể cứu con đường đêm ấy khỏi bị thương
Cho đoàn xe kịp giờ ra trận
Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa
Ðánh lạc hướng thù. Hứng lấy luồng bom..."

Đó là những lời thơ trong bài hát "Khoảng trời hố bom" của nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ. Trong chiến tranh, không chỉ các chàng trai mà cũng có rất nhiều người con gái xung phong ra trận, hòa vào dòng người chiến đấu vì Tổ quốc. Những người con gái ấy đã đi vào những trang văn của nhà văn Lê Minh Khuê. Nhân vật chính của truyện ngắn "Những ngôi sao xa xôi" - Phương Định là đại diện cho hình ảnh những cô gái phá bom, mở đường phi thường trong kháng chiến chống Mỹ.

Nhắc đến Lê Minh Khuê là nhắc đến một cây bút nữ tài hoa, nồng hậu chuyên viết truyện ngắn. Trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ vĩ đại của dân tộc, bà thấu hiểu cuộc sống và chiến đấu của những con người trên tuyến đường Trường Sơn. "Những ngôi sao xa xôi" được viết năm 1971 giữa lúc cuộc kháng chiến đang diễn ra ác liệt. Truyện là bức tranh chân thực, sinh động về những cô trinh sát mặt đường trẻ trung, yêu đời, nữ tính mà gan dạ, kiên cường, yêu Tổ quốc thiết tha.

Nhân vật Phương Định là nhân vật chính, xưng "tôi" trong tác phẩm. Cô là một trong ba thành viên của tổ trinh sát mặt đường. Về lai lịch, Phương Định vốn là một cô gái Hà Nội vô tư, nhạy cảm, mộng mơ. Cô từng trải qua tháng ngày học sinh êm đềm, sống bên mẹ trong một căn phòng nhỏ gác hai tại một con phố thanh bình. Khi xa Hà Nội, cô vẫn cất giữ những hình ảnh ấy trong tim. Kỉ niệm vừa là khát vọng xây dựng, bảo vệ quê hương tươi đẹp vừa là liều thuốc tinh thần, ủi an cô trên chiến trường.

Phương Định sống và chiến đấu trong một hoàn cảnh vô cùng khó khăn, gian khổ. Nơi đó là dưới chân cao điểm, giữa một vùng trọng điểm của tuyến đường Trường Sơn. Vết tích kinh hoàng của chiến tranh đã khiến mảnh đất này mang bộ mặt đầy đau thương, tưởng như không còn sự sống: "Đường bị đánh lở loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn. Hai bên đường không có lá xanh. Chỉ có những thân cây bị tước khô cháy. Những cây nhiều rễ nằm lăn lóc. Những tảng đá to. Một vài cái thùng xăng hoặc thành ô tô méo mó, han gỉ nằm trong đất.". Lúc nào cũng vậy, "đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần". Từ âm thanh đến không khí đều gợi lên sự ngột ngạt cùng cực. Chiến tranh mang khuôn mặt của Tử thần, lúc nào cũng chờ đợi để tước đi hơi thở của con người. Công việc của Phương Định được miêu tả cụ thể với giọng điệu bình tĩnh, nhẹ nhàng mà thực chất lại vô cùng nguy hiểm "Việc của chúng tôi là ngồi đây. Khi có bom nổ thì chạy lên, đo khối lượng đất lấp vào hố bom, đếm bom chưa nổ và nếu cần thì phá bom. Người ta gọi chúng tôi là tổ trinh sát mặt đường." Cô tự hào về công việc của mình lắm, rằng cái tên ấy gợi lên khát khao chiến thắng, sức mạnh anh hùng. Nhiệm vụ của cô gian khổ, đòi hỏi sự nhạy bén, mưu trí, bình tĩnh. "tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng khắp chung quanh có nhiều quả bom chưa nổ. Có thể nổ bây giờ, có thể chốc nữa. Nhưng nhất định sẽ nổ...". Quả thực, mọi thứ vô cùng khắc nghiệt nhưng lại càng tô đậm tình yêu nước, sự quả cảm của cô gái đôi mươi này.

Nhà thơ Xuân Quỳnh từng ví những người con gái nơi trận địa với những bông hoa dọc chiến hào, dẫu mềm mại, tươi xinh nhưng cũng mạnh mẽ, kiên cường. Phương Định chính là một bông hoa như thế. Cô có vẻ ngoài xinh xắn, trẻ trung với "Hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn." Đặc biệt, cô còn có đôi mắt "dài dài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng.". Đôi mắt ấy được các anh lái xe nhận xét là có cái nhìn sao mà xa xăm. Có lẽ đôi mắt là cửa sổ tâm hồn nên ánh nhìn xa xăm cũng phần nào hé lộ tính cách sâu sắc, hay suy tư của cô. Ngoài ra, Phương Định còn mang nét kiêu kì rất con gái, sự duyên dáng, thích làm điệu, ý thức được giá trị bản thân. Cô tự nhận xét mình là một cô gái khá, thích ngắm mình trong gương. Chẳng phải tự nhiên mà các anh pháo thủ và lái xe hay hỏi thăm, gửi cho cô những lá thư đường dài dù có thể gặp nhau hằng ngày. Cô vui vẻ, tự hào nhưng chưa để trái tim mình rung động với một ai. Phương Địnhmang chiều sâu tâm hồn của một cô gái Hà Nội tinh tế, sang trọng, đằm thắm, đáng yêu.

Không chỉ có vẻ ngoài ấn tượng, Phương Định còn mang những vẻ đẹp phẩm chất và tâm hồn tiêu biểu cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng thời chống Mỹ. Đầu tiên, cô nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, xung phong vào chiến trường xa xôi, bỏ lại sau lưng khoảng trời yên bình của tuổi thơ. Cô hiểu rằng để Hà Nội - trái tim của Tổ quốc và cũng là mái nhà yêu thương của mình được yên ấm thì bản thân phải cống hiến, hi sinh cho sự bình yên vĩ đại ấy. Tình yêu nước ấy thiết tha, giản dị mà thiết thực hệt như những lời thơ của Xuân Quỳnh:

"Dẫu cha ông yêu thành phố ngày xưa
Từ thuở: "Thăng Long phi chiến địa"
Dẫu cháu con sau này bao thế hệ
Yêu thủ đô qua lớp lớp lâu đài
Không bằng ta yêu Hà Nội hôm nay
Trong lửa đạn những ngày chống Mỹ"

Tình yêu thuần khiết, cháy bỏng còn tôi luyện cho Phương Định những nét đẹp phẩm chất khác. Cô nói về công việc của mình khô khốc, nhẹ tựa lông hồng: "Việc nào cũng có cái thú của nó. Có ở đâu như thế này không: đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần. Thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng khắp chung quanh có nhiều quả bom chưa nổ. Có thể nổ bây giờ, có thể chốc nữa. Nhưng nhất định sẽ nổ...". Những câu nói này thể hiện thái độ không ngại hi sinh, không nao núng trước khó khăn. Cũng như những người đồng đội của mình, cô vô cùng gan góc, anh dũng. Chiến tranh gây ra cho cô một vết thương ở đùi nhưng cô không vào viện quân y. Cô phá bom mà không cần sự giúp đỡ của đơn vị. "Chúng tôi bị bom vùi luôn" - Phương Định đã nói thế, cho thấy không biết bao nhiêu lần họ đã gặp phải tai nạn nhưng bom đạn cũng không thể đánh tan ý chí kiên cường.

Sự can trường, dũng cảm, mưu trí, bình tĩnh cùng tinh thần trách nhiệm của cô được nhà văn miêu tả rõ nhất ở lần phá bom. "Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom. Đất rắn. Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra hai bên. Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom. Một tiếng động sắc đến gai người, cứa vào da thịt tôi. Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm. Nhanh lên một tí! Vỏ quả bom nóng. Một dấu hiệu chẳng lành. Hoặc là nóng từ bên trong quả bom. Hoặc là mặt trời nung nóng!". Lời văn sắc lạnh đến rợn người, tạo cho người đọc cảm giác hồi hộp. Dù đã làm công việc này nhiều, cô vẫn thấy thần kinh căng thẳng. Giây phút kích nổ quả bom rất gay cấn. "Như thế là đã hai mươi phút qua. Tôi cẩn thận bỏ gói thuốc mìn xuống cái lỗ đào, châm ngòi. Dây mìn dài, cong, mềm. Tôi khoả đất rồi chạy lại chỗ ẩn nấp của mình.", "Tôi nép người vào bức tường đất, nhìn đồng hồ. Không có gió. Tim tôi cũng đập không rõ. Dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh, phớt lờ mọi tiếng động chung là chiếc kim đồng hồ." Lúc ấy, cô thoáng nghĩ tới cái chết, mờ nhạt và xa xăm. Điều duy nhất Phương Định quan tâm là “liệu mìn có nổ, bom có nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai? Tôi nghĩ thế, nghĩ thêm: đứng cẩn thận, mảnh bom ghim vào cánh tay thì khá phiền. Và mồ hôi thấm vào môi tôi, mằn mặn, cát lạo xạo trong miệng.” Có thể thấy, cô đặt nhiệm vụ cao hơn cả tính mạng. Đến đây, ta càng thấm thía sự tàn bạo của chiến tranh bao nhiêu thì càng cảm phục tinh thần trách nhiệm, lòng quả cảm vô song của Phương Định bấy nhiêu.

Cuộc sống nơi trận địa còn vun đắp cho Phương Định một phẩm chất tốt đẹp khác: tình đồng chí, đồng đội sâu nặng. Cô cảm phục các anh bộ đội có ngôi sao trên mũ. Chiến tranh tàn nhẫn vô cùng, người đồng đội kề sát bên ta hôm nay, ngày mai có thể chỉ còn là hình bóng mờ ảo tồn tại trong kí ức. Có những người lướt qua đời nhau, ngắn ngủi mà diệu kì cứ như huyền thoại. Vì thế, Phương Định thường lo lắng mỗi khi đồng đội đi làm nhiệm vụ: “Những gì đã qua , những gì sắp tới ... không đáng kể nữa . Có gì lí thú đâu , nếu các bạn tôi không quay về ?". Cô cũng tận tâm chăm sóc khi đồng đội bị thương. Khi chăm sóc Nho, cô rất tận tình rửa vết thương, tiêm thuốc. Chi tiết này còn cho thấy sự năng động, nhanh nhẹn, chu đáo, hiền hậu, hòa động ở Phương Định.

Cuối cùng, nhân vật Phương Định hiện lên gần gũi, cao đẹp với chúng ta hơn bao giờ hết bởi vẻ đẹp tâm hồn nhạy cảm, hồn nhiên, mơ mộng, yêu đời. Khi ta được lao động, được phấn đấu hy sinh cho lý tưởng lớn lao trong tâm hồn mình thì trái tim ta không thể nào khô héoSống giữa núi rừng, gian khổ là thế nhưng bom đạn không thể làm lung lay niềm vui sống. Phương Định say sưa hát. Cô gái đôi mươi gửi vào bài Ca-chiu-sa, khúc dân ca Ý, câu quan họ,.. biết bao tình yêu, bao khát khao hòa bình. Trận mưa đá xuất hiện ở cuối đoạn trích đã làm sống dậy trong Phương Định nỗi nhớ về gia đình, thành phố, tuổi thơ. Cô nhung nhớ bóng hình người mẹ, cái cửa sổ ngôi nhà, ánh đèn điện, những ngôi sao trên vòm trời cổ tích, hoa trong công viên,,… “Những niềm vui con trẻ của tôi lại nở tung ra, say sưa, tràn đầy”. Kí ức là kỉ niệm, đồng thời cũng là động lực để cô bước tiếp. Tất cả vừa rõ ràng lại vừa mờ ảo. Lê Minh Khuê gọi nỗi nhớ này là nỗi nhớ “tượng trưng”. Thành phố tươi sáng không hiện lên với mục đích nhấn mạnh cái gian khổ mà đó là cái đich đến tượng trưng, cái lý tưởng để những người lính sẵn sàng hi sinh. Con người không ngại gian nguy bởi họ có trong tim hình ảnh đất nước hôm qua thanh bình, còn ngày mai, chắc chắn, sẽ độc lập và tươi sáng.

Như vậy, nhân vật Phương Định là đại diện cho vẻ đẹp của lớp trẻ Việt Nam thời kì chống Mĩ với với rất nhiều phẩm chất cao đẹp: có lòng yêu nước thiết tha, tinh thần trách nhiệm cao cả, sự dũng cảm vô song, rất thông minh và nhạy bén. Không chỉ vậy, Phương Định còn rất trẻ trung, yêu đời, hồn nhiên, mơ mộng, giàu tình cảm, khao khát hạnh phúc, tin tưởng vào tương lai.

Về đặc sắc nghệ thuật, nhà văn đã sử dụng nghệ thuật trần thuật ở ngôi thứ nhất với người kể chuyện là nhân vật chính từ đó tạo được sự tin tưởng, gần gũi với người đọc và khiến câu chuyện thêm khách quan, chân thực. Nghệ thuật xây dựng và miêu tả tâm lí nhân vật rất tinh tế, các câu văn được ngắt nhịp đặc biệt, ngôn ngữ và giọng điệu tự nhiên, đậm tính khẩu ngữ cũng góp phần làm nên thành công cho hình tượng Phương Định.

Thế hệ những con người như Phương Định đã viết nên những trang sử hào hùng cho đất nước. Sức trẻ, lòng yêu nước, khát vọng của họ thật tuyệt vời. Những cô gái, những chàng trai ấy đã trở thành huyền thoại, sống mãi trong lòng người dân. Nền hòa bình ta có hôm nay là điều đáng quý nên ta mãi mãi không được phép quên sự hi sinh của thế hệ ấy ghi dấu trên từng tấc đất, nẻo đường:

“Những đoàn người hành quân qua đó

Đã trở về nhà máy, nông trường

Trong bàn tay người Thanh niên xung phong

Làm đường ấy - vết chai cũng mất

(....)

Những đứa trẻ thì chưa hề bước

Trên con đường ấy bao giờ...

Không còn ai có thể nhận ra

Dấu vết của con đường đó nữa

Nhưng từ đáy lòng ta - ta vẫn nhớ

Rằng gần, xa đâu đó có con đường

Khi những con đường chính bị bom

Nó đã mở giữa rừng sâu

Trong những ngày chống Mỹ”