Nếu Thuý Vân có vẻ đẹp sang trọng, quý phái thì Kiều lại càng sắc sảo mặn mà, sắc sảo về trí tuệ, mặn mà về tâm hồn. Khi gợi tả vẻ đẹp của Thuý Vân, Nguyễn Du đã sử dụng nghệ thuật liệt kê miêu tả cụ thể chi tiết đầy đủ các nét đẹp khuôn mặt Thuý Vân, còn đối với Thuý Kiều, tác giả đã sử dụng nghệ thuật ước lệ tượng trưng kết hợp với bút pháp chấm phá hết sức tinh tế, điêu luyện để lí tưởng hoá cao độ sắc đẹp Thuý Kiều. Đôi mắt của Kiều hiện lên qua hai nét bút chấm phá tài năng của Nguyễn Du. Kiều có đôi mắt trong sáng như nước mùa thu, hàng lông mày của nàng thanh tú, trẻ trung như núi mùa xuân. Nguyễn Du còn sử dụng điển cố "nghiêng nước nghiêng thành" trong văn học cổ, vẻ đẹp của Kiều có thể so sánh với tứ đại mĩ nhân trong các triều đại Trung Quốc. Ngoảnh lại lần thứ nhất thành quách chao đảo, ngoảnh lại lần 2 đất nước ngả nghiêng, lòng người đắm say. Nàng còn có tư chất thông minh, thiên phú hơn người. Kiều am hiểu, thông thạo đủ mọi lĩnh vực, ở nàng dường như hội tụ đủ các yếu tố: cầm, kì, thi, hoạ, đạt đến sự chuẩn mực lí tưởng theo quan niệm thẩm mĩ của xã hội phong kiến đối với một con người tài năng xuất chúng. Kiều càng có tài năng sáng tác nhạc, bản nhạc nàng sáng tác có tên là ''Bạc mệnh" với âm hưởng não nề, bi ai, đầy trắc ẩn,.. Qua cung đàn ấy, người đọc cũng hiểu được nội tâm Kiều, nàng không chỉ có sắc đẹp mà còn có tài năng. Quả thực đó là vẻ đẹp toàn vẹn "mười phân vẹn mười" như Nguyễn Du đã ngợi ca. Từ đó tác giả cũng dự báo số phận tương lai của Kiều gập ghềnh, trắc trở, đầy giông bão. Ngay sau đó, ở phần 2 khi gia đình gặp biến cố, Kiều đã phải bán mình chuộc cha cứu em, bị lừa vào lầu xanh, "Thanh lâu 2 lượt, thanh y 2 lần", sống lưu lạc 15 năm với biết bao tủi nhục, đau khổ, bất hạnh ê chề. Khi gợi tả vẻ đẹp của Thuý Vân, Nguyễn Du chỉ sử dụng 4 dòng thơ, còn ngợi ca Thuý Kiều đã sử dụng 12 dòng thơ. Tác giả chỉ ngợi ca sắc đẹp của Thuý Vân còn với Thuý Kiều lại lí tưởng hoá cao độ cả sắc đẹp lẫn tài năng của nàng. Vẻ đẹp của Thuý Vân khiến thiên nhiên hoà hợp, thân thiện, dự báo số phận êm đềm, bình lặng, còn với Thuý Kiều, thiên nhiên lại ganh ghét, đố kị, dự báo một cuộc đời đầy giông bão, đau khổ, bất hạnh. Đây chính là nghệ thuật đòn bẩy - Nghệ thuật "vẽ mây nẩy trăng" hết sức tinh tế, thâm thuý của văn học trung đại đã được Nguyễn Du sử dụng thành công trong đoạn trích Thuý Vân xuất hiện đầu tiên với vai trò phông nền để Thuý Kiều toả sáng. Và qua đó, tác giả cũng dành nhiều tình cảm, tài năng, tâm huyết của mình để xây dựng nổi bật nhân vật Kiều, nhân vật trung tâm, lí tưởng của tác phẩm.