dàn ý trọng tâm NLVH thi vào 10( theo ct cũ ) :

Mở bài: - Phải có: giới thiệu tác phẩm( ít nhất phải có năm sáng tác), tác giả ( nếu là đoạn trích thì phải nêu rõ trích dẫn từ tác phẩm nào, đoạn bao nhiêu ), nội dung NL của bài làm 

             - 8,5+: thêm về tiểu sử t/g hoặc nói thêm về hoàn cảnh ra đời của tác phẩm, từ văn hoa mỹ nhưng không sa đề

VD: từ tác phẩm "Sang thu" của nhà văn Hữu Thỉnh sáng tác năm 1977 ta có thể cảm nhận được cái đẹp thanh toát của đầu thu Hà nội.

Thân đoạn: 

1. Thơ

- phải có:

+ trích toàn bộ đoạn trích, hoặc tác phẩm để phân tích, không được thừa hoặc thiếu dù chỉ 1 dấu, trình bày giữa trang giấy có " " ( nếu là đoạn văn tuyệt đối trích xong viết sát lề giấy thi, không được cách đoạn vì sẽ lạc sang bài văn ) . Có thể vừa trích thơ vừa phân tích hoặc trích hết rồi phân tích sau

+ Chỉ đc rõ và phân tích các nghệ thuật, hình ảnh thơ,giọng điệu,... nói chung là phần nghệ thuật điểm nhấn của bài phục vụ phân tích nội dung NL đề cho ( cái này học các thầy cô sẽ phân tích kĩ ), theo sự diễn đạt của bài có thể nêu ND khái quát trước sau đó phân tích NT hoặc pt NT trước sau mới nêu ND khái quát. Khi phân tích kể cả trích đoạn ra rồi vẫn phải trích đc từng chữ dùng NT gì nhé =))) 

VD: trong câu thơ :" Có đám mây mùa hạ, vắt nửa mình sang thu ", cụm từ " vắt nửa mình" .....

+ Phân tích theo trình tự ( bố cục ) của bài hoặc theo ý cần có ( nếu đề yc phân tích đoạn hoặc diễn biến thì nên chọn theo bố cục còn phân tích nv thì nên theo từng ý có thể nhặt mỗi đoạn một ít )

+ Cảm nhận cảm xúc và tình cảm tác giả gửi vào đoạn thơ, từ đó cảm nhận tà năng nghệ thuật của tác giả,... phần nội dung 

+ Mỗi lần phân tích phải lấy câu chủ đề làm điểm tựa ( lặp câu cũng đc nhưng mà duyên dáng nhé =)) còn sao duyên đc hay đấy là phần 9+

VD: sự thanh toát của mùa thu hà nội đc thể hiện qua...., lại thấy trong... lại có sự thanh toát của mùa thu hà nội ấy,... 

2. Văn bản, tác phẩm truyện

- Phải có: 

+ Tóm tắt ND hoặc tình huống truyện ( nếu đề yêu cầu phân tích tình huống), giới thiệu khái quát nhân vật. 

+ Không cần trích dẫn hết toàn bộ nhưng phải nói đc các chi tiết tiêu biểu, những câu văn đại diện cho đoạn phân tích đặt trong " "

VD: phân tích trong bài Những Ngôi sao xa xôi : công việc của những cô gái này cũng không phải là những công việc đơn giản, nó đòi hỏi ở các nữ thanh niên xung phong sự dũng cảm, gan dạ và nhạy bén, “Khi có bom nổ, thì chạy lên đo khối lượng, lấp đất vào hố bom, đếm bom chưa nổ và nếu cần thì phá bom”.

+ Tìm NT trong câu văn, đoạn văn: giọng văn, các loại câu, ý nghĩa dấu câu,... để phân tích, làm rõ nội dung NL, có thể phân tích theo mạch cảm xúc hoặc từng chi tiết nội dung NL ( thường thì nếu đề yc phân tích ND văn bản hay 1 đoạn thì dùng theo mcx còn phân tích nhân vật thì theo ý hoặc theo diễn biến tâm trạng nv ) 

+ Từ đó cảm nhận ý nghĩa, ND đc tác giả gửi gắm, góp phần tô đậm ý chính của bài NL ( là câu chủ đề ý, nếu ko tìm đc câu chủ đề trong đề bài hãy hỏi gv nhé, mà thường thường luyện đề các thầy cô hd làm sẽ có nói đến ) 

+ Như thơ : mỗi lần phân tích phải lấy câu chủ đề làm điểm tựa để phân tích

* - 8,5+ : + lời văn phân tích các từ hay, ít trùng lặp, các hình ảnh phân tích có sự liên tưởng và so sánh đến các tác phẩm khác, cảm nhận được sự đặc biệt hoàn cảnh ra đời của đoạn thơ, tác phẩm từ đó cảm nhận con người tác giả, dùng các NT so sánh, đối lập, ...

              + cái j quan trọng nhắc 3 lần: Mạch lạc, không sa đề, chắt lọc. Làm theo phương châm " Trúng, Đúng, Đủ, Khoa học sạch sẽ ", nếu liên hệ chỉ nêu ra và phân tích một ít tầm 1 2 câu thôi, có thể chèn những câu trâm ngôn, câu thơ, văn của bài khác vào nhưng phải đúng trường hợp tránh lạc đề

Kết Bài:

- Phải có:

+ nêu nhânj xét chung về NT : giọng văn, thơ, thể thơ hoặc loại văn bản, truyện, các nghệ thuật trong bài như so sánh, nhân hoá ,... đã thể hiện tài năng gì của tác giả, con người tác giả ntn

+ Dùng các từ mang tính khái quát như: tóm lại, tựu chung để ng chấm biết là đã kết bài, kết đoạn

+ Khẳng định vấn đề cần NL đã đc thấy, chứng minh bằng những luận điểm, dẫn chứng trên từ bài thơ, tác phẩm ... ( nhận xét về câu chủ đề thôi đừng chép lại câu chủ đề nhé =)) 

- 8,5+: có thể để các câu mang tính biểu tượng vào cuối phần kết đoạn, hoặc đồng tình với luận điểm của ai đó về vấn đề NL trên, nói đc ý nghĩa sâu xa của vấn đề NL đối với hoàn cảnh sáng tác hoặc với hiện tại

VD: .... Nho, Thao và Phương Định là hình mẫu lý tưởng của những chiến sĩ cách mạng dũng cảm sẵn sàng bỏ tuổi thanh xuân lên đường đi tìm tự do cho tổ quốc, giống như nhà văn Thanh Thảo đã từng viết: " Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc. Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi tổ quốc"