Vùng Tây nguyên là nơi – vùng đất đỏ đầy nắng và gió không chỉ được biết tới với những làng voi, ngôi nhà Rông, vũ điệu cồng chiêng ,…mà còn nổi tiếng với những cao nguyên cà phê bạt ngàn. Đây được xem là vùng chuyên canh cây cà phê lớn nhất cả nước. Ngày nay, khi cà phê đã trở thành thức uống số một trên thế giới thì người ta lại càng quan tâm hơn đến nguồn gốc, đặc điểm, giá trị của nó

Cà phê là tên một chi thực vật thuộc họ Thiên thảo. Đi tìm cội nguồn của cây cà phê, có truyền thuyết kể lại rằng cách đây rất lâu, có một người nông dân chăn dê ở vùng núi Ethiopia đã tình cờ phát hiện ra một loại quả lạ, ăn vào thấy tỉnh táo lạ thường, đem đốt trong lửa thì có mùi thơm ngây ngất. Từ đó người ta đem trồng và trở thành loại quả được dùng chủ yếu ở các nhà thờ. Có những tài liệu khác ghi lại, cà phê bắt nguồn từ những vùng nhiệt đới Châu Phi, sau đó được nhân rộng sang các vùng khác rồi trở nên phổ biến trên thế giới.

Ở Việt Nam, cây cà phê được du nhập trong khoảng thời gian thực dân Pháp sang xâm lược. Chúng mang những giống cà phê sang nước ta, bắt dân ta trồng và sau đó thu hoạch đem về nước. Cho đến nay, cây cà phê đã thực sự ghi dấu trên đất Việt. Khu vực Tây Nguyên, đặc biệt là các tỉnh Đắc Lắc, Lâm Đồng, Buôn Mê Thuột được xem là thủ phủ của loài câu này. Hàng chục ngàn hecta cà phê được canh tác hằng năm cho ra sản lượng vô cùng. Ngoài ra, các vùng Nam Bộ và Tây Bắc cũng là những khu vực có tiềm năng canh tác cà phê ở nước ta. Với những lợi thế về đất đai và khí hậu, cùng những cải tiến kĩ thuật hiện đại, ngày nay cây cà phê đã trở thành cây công nghiệp chiếm tỉ trọng lớn trong nền kinh tế nước ta, không chỉ đáp ứng như cầu trong nước mà Việt Nam còn là quốc gia xuất khẩu cà phê hàng đầu thế giới. Rất nhiều thương hiệu cà phê nổi tiếng đã tạo dựng được danh tiếng ở khắp các châu lục như cà phê Trung Nguyên, cà phê G7, vinacafe, nescafe,…Các thương hiệu ấy cũng đã góp phần quảng bá hình ảnh của đất và người Việt Nam trên trường quốc tế.

Đến với Tây Nguyên, chúng ta hãy đến tham quan những cao nguyên cà phê xanh mướt bạt ngàn. Thân cây cà phê thon nhỏ, cao tầm 5 – 10 mét thường có nhiều nhánh. Lá có cuống ngắn, hình ô van màu xanh đậm, chiều dài khoảng từ 5-15 cm, còn chiều rộng từ 4 -8 cm. Rễ cây cà phê là rễ cọc cắm sâu vào lòng đất khoảng từ 1 đến 2 mét để hút chất dinh dưỡng nuôi cây. Hoa cà phê có màu trắng năm cánh, nở thành chùm. Ở Tây Nguyên, tháng ba được xem là thời điểm đẹp nhất trong năm bởi đó là lúc hoa cà phê trổ bông ngào ngạt khắp đất trời. Mùa hoa cà phê nở đã bao lần làm ngỡ ngàng du khách phương xa. Quả cà phê có hình bầu dục, mọc thành chùm. Ban đầu chúng có màu xanh, đến khi chín thì chuyển thành màu đỏ mọng. Nhìn những chùm cà phê đỏ rực kết bện lại với nhau rung rinh trong nắng thật đẹp mắt. Quả cà phê chín đen lại sẽ lộ ra những hạt cà phê. Hạt có hình tròn hoặc dài, lúc còn tươi có màu xám vàng hoặc xám xanh.

Cà phê là loại cây kén đất, nó sinh trưởng tốt nhất trên mảnh đất badan – loại đất tơi xốp, có khả năng giữ nước và hấp thụ chất dinh dưỡng đặc trưng của Tây Nguyên. Cà phê được trồng bằng hạt, vì thế muốn có giống tốt thì hạt phải khỏe mạnh, có khả năng kháng sâu bệnh và cho nhiều quả. Trước khi trồng, phải làm cho đất thật tơi xốp, đào thành rãnh hoặc phân rạch để đảm bảo nguồn nước cho cây. Trong quá trình cây lớn lên, cần phải thường xuyên chăm sóc, dặm thêm những cây bị chết, nhổ bớt những cành khô, cây che hoặc chỗ cây mọc dày. Người nông dân cần năng làm cỏ, bón phân, quan sát và kịp thời trị sâu bệnh cho cây. Có như vây, cây cà phê mới có thể cho sản lượng cao, chất lượng tốt.

Người ta yêu cây cà phê còn bởi những giá trị to lớn mà nó mang lại cho con người. Trước hết, phải kể đến ý nghĩa kinh tế của loài cây này. Với sản lượng cà phê lớn đã góp một phần không nhỏ vào sự phát triển của nền kinh tế đất nước, tạo công ăn việc làm cho người dân, mang lại công việc ổn định, thu nhập cao cho hàng triệu người. Ở Tây Nguyên, những cao nguyên cà phê còn là địa điểm du lịch nổi tiếng thu hút sự quan tâm của khách du lịch trong và ngoài nước. Với hạt ca phê, chị em phụ nữ có thể dùng để nhuộm tóc, làm đẹp.

Đặc biệt, trong cuộc sống hiện đại ngày nay, những li cà phê thơm ngất ngây còn mang lại giá trị văn hóa vô hình, gắn kết con người. Họ mời nhau tách cà phê cũng là lời chào để mở đầu cho câu chuyện. Thời gian không ngừng chảy trôi, phút giây tĩnh lặng nhâm nhi bên tách cà phê cũng là cách để chúng ta sống chậm lại, tận hưởng cuộc sống, quên đi những giây phút căng thẳng của cuộc sống thường ngày. Cà phê có hai loại: Cà phê đen và cà phê sữa đáp ứng ngày càng tốt với khẩu vị và nhu cầu của người thưởng thức.

Ngày nay, khi khoa học kĩ thuật ngày càng phát triển, cây cà phê càng được chăm sóc tỉ mỉ và kĩ lưỡng hơn để khai thác hiệu quả nhất giá trị chúng trong đời sống hiện nay. Thấy được đặc điểm, vai trò của cây cà phê, mỗi chúng ta càng thêm yêu và tự hào về loài cây ấy. Chúng ta sẽ mãi nhớ về cà phê – một loài cây không chỉ mang đến hương sắc cho đời mà còn để lại những giá trị vô cùng lớn lao và ý nghĩa.