Dế Mèn:

1. Hành động trước khi trêu chị Cốc: bày mưu tính kế, rủ rê dế Choắt làm trò.

2. Hành động khi trêu chị Cốc: rình lúc chị ta quay đầu sang phía cửa tổ mình,ngang nhiên cất giọng véo von đọc bài thơ mang đầy ý đồ trêu chọc.

3. Hành động sau khi trêu chị Cốc: chui tọt ngay vào hang, nằm khểnh bắt chân chữ ngũ, nghĩ đắc ý vì mình là người thắng cuộc, mặc cho dế Choắt hứng hết tội vạ.

4. Hành động khi dế Choắt tắt thở: hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu lên than thở, đem chôn vào vùng cỏ bùm , đứng chết lặng.

____

5. Thái độ trước khi trêu chị Cốc: hống hách, nghịch ranh, nghĩ ta đây là nhất mà chẳng màng hậu quả.

6. Thái độ khi trêu chị Cốc: véo von, cười khẩy, kiêu căng, hung hăng.

7. Thái độ sau khi trêu chị Cốc: đắc thắng, nghe tiếng chị Cốc mỏ thì lại nằm im thin thít, khiếp vía.

8. Thái độ khi dế Choắt tắt thở: bỗng vừa thương vừa ăn năn, nhận ra thói dại dột, giọng điệu hớt hải, hối lỗi, thôi cái thói ngông. 

Hậu quả với dế Choắt: hi sinh vô nghĩa vì trò nghịch dại, thiếu sự trưởng thành mà đã ngông cuồng ta đây. Cái chết đáng tiếc với sinh mạng đã yếu ớt lại còn bị ức hiếp.

Hậu quả với dế Mèn: hối lỗi, ăn năn vì trò dại dột của mình mà khiến người khác bị vạ lây. Trầm ngâm, ngẫm về bài học đường đời đầu tiên.