Thạch Lam là một trong những nhà văn tiêu biểu của khuynh hướng văn học lãng mạn. Những tác phẩm của ông chủ yếu là khai thác thế giới nội tâm của nhân vật với những cảm xúc mong manh, mơ hồ trong cuộc sống thường ngày. Một trong những tác phẩm tiêu biểu là truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa.

"Gió lạnh đầu mùa" là một truyện ngắn của nhà văn Thạch Lam. Trong truyện, nhân vật Sơn được nhà văn khắc họa để gửi gắm những tâm tư, tình cảm của mình. Bức tranh được miêu tả chủ yếu thông qua ngôn ngữ và hành động để làm nổi bật những nét tính cách. Thạch Lam không tả ngoại hình nhân vật này.

Mở đầu câu chuyện, Sơn xuất hiện với hành động “tung chăn cho tỉnh” nhưng không dậy như thường lệ mà “ngồi đút tay vào túi”. Anh thấy lạnh, vội lấy chăn trùm kín đầu, gọi Lan. Sau đó, Sơn được mẹ mặc cho chiếc áo bông và áo vệ sinh màu đỏ, bên ngoài là chiếc áo vải sẫm màu. Qua đoạn mở đầu, nhân vật Sơn được miêu tả là một cậu bé, sống trong một gia đình giàu có. Anh nhận được sự yêu mến và quan tâm từ những người xung quanh.

Tuy nhiên, Sơn không hề tỏ ra kiêu ngạo, xa cách mà vẫn là một cậu bé tốt bụng và giàu tình cảm. Nghe mọi người trong nhà nhắc đến Duyên - người chị gái tội nghiệp mất năm anh lên 4, anh cũng cảm thấy "nhớ em, cảm động và thương em vô cùng". Anh cũng xúc động khi thấy mẹ mình "hơi rưng rưng nước mắt". Ngoài ra, khác với những người anh họ của mình, Sơn luôn thân thiện và chơi đùa với lũ trẻ hàng xóm Túc Cúc, Xuân, Tí, Túc - những đứa trẻ nghèo trong xóm.

Tình huống ghi điểm nhất trong tính cách của Sơn là khi nhìn thấy Hiền - cô bé hàng xóm không có áo ấm để mặc. Thấy Hiền đứng “co ro” gần quán nước, trong gió lạnh chỉ mặc độc chiếc áo “tả tơi”, “hở cả lưng, hở tay”, Sơn chợt nhớ mẹ Hiền nghèo lắm, nhớ Duyên ngày trước. Này trong vườn. Một ý hay nảy ra trong đầu Sơn, đó là đem chiếc áo bông cũ của Duyên cho Hiền. Nghĩ vậy, anh nói với em gái mình và được cô đồng ý. Lan “háo hức” chạy về nhà lấy áo. Còn Sơn, anh lặng lẽ đứng chờ, trong lòng cảm thấy “ấm áp vui sướng”. Với ngôn từ giản dị và giọng nói nhẹ nhàng nhưng sâu lắng, nhân vật Sơn được thể hiện một cách sinh động và chân thực. Thông qua nhân vật Sơn, nhà văn đã gửi gắm những bài học quý giá về tình người trong cuộc sống.

Truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa” nhẹ nhàng mà thật sâu sắc. Tác phẩm đã giúp người đọc hiểu hơn về giá trị của tình yêu thương giữa con người. Đây quả là tác phẩm xuất sắc của nhà văn Thạch Lam.