Có rất nhiều khoảnh khắc ''giật mình' trong văn học giúp nhân vật có những chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc đời. Và hai sự '' giật mình '' trong bài thơ ''Ánh trăng'' của Nguyễn Duy và đoạn trích ''khi tỉnh rượu lúc tàn canh'' của Nguyễn Du là sự ''giạt mình'' tiêu biểu. Trước tiên, sự giật mình trong 2 ngữ cảnh trên đều xuất phát từ trạng thái bất ngờ của nhân vât. Tuy nhiên, '' giật mình '' giữa hai ngữ cảnh đều khác nhau, mang ý nghĩa riêng. Mặc dù sự '' giật mình'' trong cả hai bài thơ đều mang cảm xúc bàng hoàng, bất ngờ, đều kéo nhân vật trở về quá khứ rồi hồi hướng khiến nhân vật  phải suy ngẫm về cuộc đời, về lối sống của bản thân. Tuy nhiên, với sự giật mình trong Ánh Trăng của Nguyễn Duy thì khác. Nó bắt đầu từ hình ảnh ''trăng im phăng phắc'', một hình ảnh tuy vô tri vô giác nhưng lại khiến tác giả nhận ra chân lý. Ánh trăng im phăng phắc thể hiện sự giật mình của nhân vật trứ tình. Im lặng, lặng lẽ của ánh trăng làm tác giả rơi vào trầm tư. Khi nhỏ hứa hẹn là mãi mãi bên nhau nhưng khi lớn lên lại lãng quên nhau, lãng quên ánh trăng, lãng quên tri kỉ. Làm nhà thơ nhận ra bản thân đã quá vô tâm, vong ơn bội nghĩa với người đã cungf nhau nắm tay qua nửa đời. Ánh trăng làm thức tỉnh, giúp con người hoàn lương và sống đúng lối. Đây là sự giật mình nhẹ  nhàng, có thể thay đổi cả 1 cuộc đời con người.  Khác với '' giật mình'' trong Ánh trăng của Nguyễn Duy, ở cái '' giật mình'' trong '' Truyện Kiều'' lại đau thương hơn nhiều. Mượn hình ảnh '' tỉnh rượu'', ''tàn canh'' để thể hiện sự giật mình trong tủi nhục, nhục nhã của Thúy Kiều. Giây phút đó, Thúy Kiêu nhận ra mình đã bước vào vũng lầy bẩn thỉu. Sự đối lập giữa quá khứ và hiện tại về số phận của Kiều thật rõ ràng. Trước kia là lá ngọc cành vàng '' Êm đềm trước rũ màn che/ Tường đong ong bướm đi về mặc ai.'' thì giờ đây phải vùi mình trong chốn lầu Ngưng Bích. Sự giật mình đó là sự hồi tỉnh, nhận ra bản thân đã nhơ nhớp. Dẫu vậy nhưng chẳng thể thay đổi được như cái giật mình trong Ánh Trăng. Cuộc đời của người con gái tố nga cứ thế bị chôn vùi trước cái xã hội thối nát, quan lại đê tiện, và đồng tiền.  Giật mình là điểm cuối cùng. Nó là nhân tố khiến các nhân vật biết nhận ra lỗi lầm và bắt đầu lại cuộc đời. Nhưng không phải cái giật mình nào cũng có thể sửa chữa.

$ #ttk $