+Người khởi xướng phong trào Cải cách tôn giáo là M. Lu-thơ (1483-1546), một tu sĩ ở Đức. Ông kịch liệt lên án những hành vi tham lam và đồi bại của Giáo hoàng, chỉ trích mạnh mẽ những giáo lí giả dối của Giáo hội, đòi bãi bỏ những thủ tục, lễ nghi phiền toái, đòi quay về với giáo lí Ki-tô nguyên thuỷ. - Những tư tưởng cải cách của Lu-thơ nhanh chóng lan rộng sang Thuỵ Sĩ, Pháp, Anh,...Tại Thuỵ Sĩ, một giáo phái cải cách ra đời gọi là đạo Tin lành, do Can-vanh sáng lập, được đông đảo nhân dân tin theo

+ Thiên Chúa giáo là chỗ dựa vững chắc nhất của chế độ phong kiến, chi phối toàn bộ đời sống tinh thần của xã hội châu Âu.

+ Đến đầu thế kỉ XVI, Giáo hội Thiên Chúa giáo ngày càng có xu hướng cản trở sự phát triển văn hóa-khoa học và cản trợ sự phát triển của giai cấp tư sản.

-Giai cấp tư sản họ có tiền nhưng ko có quyền nên họ muốn lật đổ Thiên Chúa giáo để cho họ được phát triển,có tiền có quyền trong xã hội.

+Một sĩ tu ở Đức