Đáp án:

- Vị trí địa lí:

+ Châu Âu là bộ phận phía tây của lục địa Á - Âu, ngăn cách với châu Á bởi dãy Uran.

+ Phần lớn lãnh thổ nằm giữa các vĩ tuyến 36°B đến 71°B, chủ yếu thuộc đới ôn hòa ở bán cầu Bắc.

- Kích thước: diện tích châu Âu trên 10 triệu km²; so với các châu lục khác, diện tích châu Âu chỉ lớn châu Đại Dương

- Hình dạng: Đường bờ biển bị cắt xẻ mạnh, tạo thành nhiều bán đảo, biển, vũng vịnh ăn sâu vào trong đất liền.

Lược đồ tự nhiên châu Âu

2. Đặc điểm tự nhiên

a) Địa hình:

Châu Âu có hai khu cực địa hình: đồng bằng và miền núi.

- Khu vực đồng bằng:

+ Chiếm 2/3 lớn diện tích châu lục, gồm đồng bằng Bắc Âu, đồng bằng Đông Âu, các đồng bằng trung và hạ lưu sông Đa-nuýp,...

+ Các đồng bằng được hình thành do nhiều nguồn gốc khác nhau nên có đặc điểm địa hình khác nhau.

- Khu vực miền núi:

+ Địa hình núi già phân bố ở phía bắc và vùng trung tâm châu lục (dãy Xcan-đi-na-vi, U-ran,...). Phần lớn có độ cao trung bình hoặc thấp.

Quang cảnh một phần dãy núi U-ran

+ Địa hình núi trẻ phân bố chủ yếu ở phía nam (dãy An-pơ, Cac-pat, Ban-căng...). Phần lớn có độ cao trung bình dưới 2000m.

b) Khí hậu:

- Khí hậu châu Âu có sự phân hóa từ bắc xuống nam, từ tây sang đông, tạo nên các đới và các kiểu khí hậu khác nhau.

+ Đới khí hậu cực và cận cực: lạnh quanh năm, lượng mưa trung bình dưới 500mm.

+ Đới khí hậu ôn đới: có sự phân hóa thành các kiểu khí hậu khác nhau:

• Khí hậu ôn đới hải dương: ôn hòa, mùa đông tương đối ấm, mùa hạ mát. Mưa quanh năm, lượng mưa trung bình 800-1000mm.
• Khí hậu ôn đới lục địa: mùa đông lạnh, khô, mùa hạ nóng ẩm. Mưa chủ yếu vào mùa hạ, trung bình chỉ trên 500mm.

+Đới khí hậu cận nhiệt đới: có kiểu khí hậu cận nhiệt địa trung hải có mùa hạ nóng, khô; mùa đông ẩm và mưa nhiều. Lượng mưa khoảng 500-700mm.

- Ngoài ra, khí hậu ở các vùng núi có sự phân hóa theo độ cao.

c) Sông ngòi

- Đặc điểm sông ngòi:

+ Lượng nước dồi dào, chế độ nước phong phú đa dạng.

+ Nguồn cung nước chủ yếu từ: mưa, tuyết tan, băng hà núi cao,….

- Ý nghĩa:

+ Phát triển hệ thống thủy lợi

+ Giao thông vận tải đường thủy

+ Phát triển du lịch….

Một đoạn sông Von-ga (ở Nga)

d) Các đới thiên nhiên

* Đới lạnh:

- Khí hậu cực và cận cực.

- Chiếm một phần nhỏ diện tích lãnh thổ, gồm các đảo, quần đảo ở Bắc Băng Dương và dải hẹp ở Bắc Âu.

- Mặt đất bị tuyết bao phủ gần như quanh năm.

- Sinh vật nghèo nàn chủ yếu là: rêu, địa y, cây bụi và một số loài động vật chịu được lạnh.

* Đới ôn hòa:

- Ở châu Âu có khí hậu ôn đới và khí hậu cận nhiệt; phần lớn lãnh thổ châu Âu nằm trong đới ôn hoà. Thiên nhiên thay đổi theo sự thay đổi của nhiệt độ và lượng mưa.

+ Phía bắc: khí hậu lạnh và ẩm ướt; thực vật chủ yếu là rừng lá kim; nhóm đất điển hình là đất pốt dôn.

+ Phía tây: khí hậu có mùa đông ấm, mùa hạ mát, mưa nhiều nên thảm thực vật chủ yếu là rừng lá rộng. Vào sâu trong lục địa, lượng mưa giảm dần, mùa đông lạnh, mùa hạ nóng, rừng hỗn hợp phát triển. Nhóm đất điển hình là đất rừng nâu xám.

+ Phía đông nam, khí hậu mang tính chất lục địa, mưa ít. Thảm thực vật chủ yếu là thảo nguyên ôn đới. Nhóm đất điển hình là đất đen thảo nguyên ôn đới.

+ Phía nam có khí hậu cận nhiệt địa trung hải. Rừng và cây bụi lá cũng phát triển.

- Động vật ở đới ôn hoà đa dạng cả về số loài và số lượng cá thể trong mỗi loài.

Giải thích các bước giải:

- Vị trí địa lí:

+ Bộ phận phía tây của lục địa Á - Âu, ngăn cách với châu Á bởi dãy U-ran.

+ Lãnh thổ nằm giữa các vĩ tuyến 36°B đến 71°B.

- Hình dạng: Đường bờ biển bị cắt xẻ mạnh, tạo thành nhiều bán đảo, biển, vũng vịnh ăn sâu vào trong đất liền.

- Kích thước nhỏ (Diện tích trên 10 triệu km2, chỉ lớn hơn châu Đại Dương).

- Các biển và đại dương bao quanh châu Âu:

+ Biển: biển Địa Trung Hải, biển Đen, biển Bắc, biển Na-uy, biển Ba-ren và biển Ca-ra.

+ Đại dương: Đại Tây Dương, Bắc Băng Dương